سواد فرهنگی چیست؟

منظور از سواد فرهنگی، شناخت "میدان های" فرهنگی مختلف (به تعبیر بوردیو) یا شناخت قواعد نوشته و نانوشته، گونه‌ها، گفتمان‌ها، انواع سرمایه‌ها، ارزش‌های فرهنگی موجود، زمینه‌ها و ملزوماتی است که بر عمل انسان‌ها تاثیر می گذارند . این شناخت، سواد خاصی را در ارتباط با "میدان" معینی در اختیار افراد قرار می‌دهد و به آن‌ها امکان می‌دهد که بدانند چه اتفاقاتی پیرامون آن‌ها در حال وقوع است تا بتوانند در خصوص نحوه تعامل با آن میدان‌ها تصمیم بگیرند یعنی بتوانند تشخیص دهند که چه رفتارها، کردارها، گونه‌ها یا گفتمان هایی در شرایط خاصی مناسب یا مقتضی هستند. از آنجا که معناسازی با توجه به "میدان" صورت می گیرد میزان آشنایی افراد با نظام های معنایی مختلف (مثلا زبان بدن و یا مد) و کنش های مرتبط با آنها و همچنین توانایی افراد در خوانش و استفاده از نظام های معنایی مختلف، میزان برخورداری آنان از سواد فرهنگی را تعیین می‌کند. سواد رسانه ای نیز که در یادداشت پیشین بدان پرداختیم به همین ظرفیت‌ها و توانایی‌ها با توجه به نظام‌های معنایی مرتبط با میدان رسانه‌ها اشاره می‌کند.

ادامه نوشته

سواد رسانه‌يي با سواد رقومي‌ مترادف نيست

سواد رسانه‌يي، سوادي است كه در شرايط انبوه شدن پيام‌ها در سپهر ارتباطي، مخاطب فرا گيرد چگونه به آساني پيام‌هاي مورد نياز خود را پيدا كند.

دكتر «مهدي محسنيان راد» عضو هيات علمي‌دانشگاه امام صادق(ع) در گفت وگو باخبرنگار سرويس رسانه‌ي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، افزود: سواد رسانه‌يي يك مفهوم قديمي ‌است كه اولين بار در سال 1965 مارشال مك لوهان در يكي از كتاب‌هاي خود اين واژه را عينا به كار برد .
مك لوهان معتقد بود: زماني كه دهكده‌ي جهاني فرا رسد بايد انسان‌ها به سواد جديدي به نام سواد رسانه‌اي دست يابند.
اما در دنياي امروز اصطلاح سواد رقومي‌ رواج بيشتري يافته است، تا سواد رسانه‌اي ؟
اين استاد ارتباطات با اشاره به اين كه سواد رسانه‌اي با سواد رقومي‌ تا حدودي تمايز دارد، افزود: سواد رقومي‌ بيشتر در ادبيات حوزه‌ي علوم ارتباطات مطرح است و مفهوم آن عبارت است از توانايي استفاده از تكنولوژي‌هاي نوين اطلاعات و ارتباطات براي هر فردي. به طور مثال سواد رقومي‌ براي يك تهيه كننده ‌ سينما به معناي حذف دكور و جايگزين كردن دوربين‌هاي رقومي‌است يا استفاده كامپيوتر به جاي روش‌هاي سنتي براي حذف x فريم از يك فيلم، به شمار مي‌آيد .از اين رو سواد رقومي‌ هر دو حوزه‌ي توليد كننده‌ي پيام و مصرف كننده ‌ي پيام را در برمي‌گيرد .
او معتقد است: سواد رقومي‌ در سطح جهان هنوز يك صورت مساله است،به طور مثال برخي از استادان برجسته دانشگاهي در دنيا توانايي استفاده از كامپيوتر و اينترنت را ندارند يا به آن عادت نكرده‌اند شايد بخشي از اين مساله ناشي ا ز كهولت سني آن ‌ها باشد.به عبارت ديگر آن‌ها افرادي هستند كه سواد كلاسيك و دانشگاهي دارند اما از سواد رقومي‌ برخوردار نيستند، از اين رو كشورهاي پيشرفته مانند بلژيك و نروژ برنامه‌هايي راتدوين كرده‌اند تا همه‌افراد علاوه بر سواد كلاسيك به سواد رقومي‌ نيزمجهز شوند. البته با پيچيده تر شدن دنياي كامپيوتر و اينترنت به همان ميزان كاربري آن‌ها براي عموم در حال ساده تر شدن است.اين مساله را مي‌توان در مقايسه استفاده از سيستم عامل داس و ويندوز پي برد .
به عقيده وي سواد رسانه‌اي با سواد رقومي‌ مترادف نيست، اما بسياري بر اين تصورند سواد ر قومي‌ همان سواد رسانه‌اي است .
محسنيان راد افزود: به نظر من سواد رسانه‌اي، سوادي است كه در شرايط انبوه شدن پيام‌ها در سپهر ارتباطي مخاطب فرا گيرد چگونه به آساني پيام‌هاي مورد نياز خود را پيدا مي‌كنند .
به عبارتي توانايي تشخيص پيام ‌هاست كه مخاطب بداند رسانه‌ي مورد نظر كدام پيام را با هدف خبر رساني منتشر مي‌كند يا قصد پروپاگاندا دارد .
وي در پايان افزود: در جامعه‌اي كه سواد رقومي‌ در حال افزايش است، به طور طبيعي آن جامعه از رشد و توسعه‌ي بهتري برخوردار خواهد بود، همچنين بر اساس تحقيقاتي كه در درس ارتباط جمعي در دروره‌ دكتري در طي هشت سال بر روي كشورهاي اسلامي‌ داشته‌ام مشخص شده است: ضريب همبستگي بالايي ميان سطح سواد در كشورهاي اسلامي‌ با ميزان ضريب توسعه‌ي انساني آن‌هاوجود دارد.
از اين رو با پيشرفت تكنولوژي نوين اطلاعات و ارتباطات در جوامع بايد سواد رقومي‌ تك تك افراد جامعه نيز به همان اندازه افزايش يابد . http://www.hamvatansalam.com/news54235.html

سايكو سايبرنتيك چيست؟

 

 

سایبرنتیک علم نو پايي است كه موضوع آن بررسي ماهيت كنترل ارگانيسم‌هاي زنده و به معني «فرمانش» است.

مغز انسان از نظرانديشه احتياج به كنترل دارد و فردي كه قدرت كنترل انديشه هايش را پيدا مي‌كند مي‌تواند مشكلات رواني خود را حل كند.

در سايكو سايبرنتيك به‌عنوان علم كنترل مغز است. اعتقاد بر اين است كه انسان‌ها مجهز به دو مكانيسم خودكار و سرويس دهنده آن در مغز هستند و بنا به دستوري كه خود فرد به مغزش مي‌دهد فعال مي‌شوند اين دو مكانيسم عبارتند از موفقيت و شكست.

ادامه نوشته

سايبرنتيك چيست؟

سایبرنتیك ازجمله علومی است كه در قرن بیستم پدید آمد و با رشد سریع خود توانست به علوم دیگر راه یابد. موضوع اصلی سایبرنتیك بررسی ماهیت كنترل در انسان، حیوان و ماشین است و لذا با زیست شناسی، روانشناسی، مكانیك، مهندسی، مدیریت و بسیاری علوم دیگر همبستگی دارد.
سایبرنتیك توانسته به عنوان دانشی مستقل و درعیـــن حــــــال بین رشته ای مطرح شود. در این علم به طبقه بندی و سازماندهی اطلاعات توجه زیـــادی می شود و از این رو در مدیریت اطلاعات و نیز در طراحی نظامهای اطلاع رسانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

ادامه نوشته

آشنايي با روزنامه‌نگاری آنلاین

 

 

سه واژه روزنامه‌نگاری الکترونیک، روزنامه‌نگاری دیجیتال و روزنامه‌نگاری سایبر به عنوان واژه‌هایی معادل با روزنامه نگاری‌آنلاین،‌ به کار می‌روند

روزنامه نگاری سايبر - ديجيتال - آنلاين، يك كانال تازه براي تحويل، بسته بندي و توزيع اطلاعات از سوي سازمان‌هاي خبري است.

روزنامه نگاری سايبر، محيطي است كه در آن ارائه انواع خبرها امكان پذير است، در اين محيط انواع عناصر رسانه‌اي با يكديگر تركيب شده و باعث تعامل دو سويه در توليد و مصرف استفاده كنندگان از محتوا مي‌شوند و اين امر به تسهيل توزيع و پس‌فرست مي‌انجامد.

آنچه باعث تمايز روزنامه نگاری سايبر از روزنامه نگاری سنتي شده است، دوسويه‌گي و قابليت دسترسي لحظه‌اي به محتوا است. به محض اين كه محتواي روزنامه‌ها ديجيتال شده و به فضاي وب ارسال مي‌شود، هر كس از هر جاي دنيا مي‌تواند به آنها دسترسي داشته باشد و آنها را بخواند.

ادامه نوشته

فهرست نهايي عناوين و نويسندگان بخش فراخوان مقالات پنجمين همايش روابط عمومي الكترونيك

 

 

ا

ر اساس اعلام کمیته علمی همایش پس از بررسی براساس اعلام کمیته علمی همایش پس از بررسی ولیه و حصول اطمینان از تطبیق موضوعات مورد توجه محققان و مقاله نویسان ۳۲ مقاله اعلام وصول شده با شرایط اعلام شده به ارزیابی مقالات واجد شرایط خواهدپرداخت. از نکات قابل توجه در مرور اسامی نویسندگان حضور فعال خانم ها در عرصه روابط عمومی الکترونیک است به طوری که در نگارش ۲۲ مقاله از ۳۲ مقاله اعلام وصول شده نام خانم ها به چشم می آید.این در حالی است که در طول بیش از ۵۵ سال فعالیت نهاد روابط عمومی در ایران کفه ی ترکیب جنسیتی شاغلان به نفع مردان سنگینی کرده است.
 

ادامه نوشته

سبك الماس خبري چيست؟

سبك الماس خبري (news diamond) دارد جاي سبك خبر نويسي هرم وارونه (inverted pyramid) را در خبر نويسي آنلاين مي‌گيرد.

سبك خبر نويسي الماس خبري با دو خصيصه وب كاملا سازگار است: سرعت و عمق
فرايند نوشتن در اتاق‌هاي خبري بر پايه اين دو قدرت بازنگري خواهند شد.

پاول برادشاو (Paul Bradshaw) مي‌گويد رسانه‌هاي نوين از يك سو اجازه نشر سريعتر خبرها را مي‌دهند (تلويزيون و راديو، بعد موبايل و ايميل و حالا  موبلاگ‌ها يا همان وبلاگ‌هاي موبايل پايه) [مفاهيم: وبلاگ چيست؟] و از سوي ديگر وب؛ رسانه‌اي كامل براي روزنامه‌نگاري است كه بطور بالقوه عميق‌تر و گسترده‌تر از شاهان سابق محتوا و تحليل؛  يعني روزنامه‌ها و مجلات است.

بنابراين او فرايند جديد نوشتن در دنياي آنلاين را با تاكيد بر دو عنصر سرعت و عمق اين چنين به تصوير مي‌كشد:

ادامه نوشته

پیوندها و گسست های اقناع و روابط عمومی

فصل سوم کتاب نظریه های روابط عمومی نوشته جرالد میلر است. میلر در این فصل می خواهد پیوندهای عمیق بین روابط عمومی و اقناع را نشان دهد.  وی در ابتدا به تعریف اقناع و روابط عمومی و بحث های مرتبط با مقوله اخلاق در این دو حوزه می پردازد. به نظر میلر ارتباط – و در این مورد اقناع- منبع نمادین اولیه انسان برای اعمال نظارت بر محیط است. میلر کنترل را در معنایی وسیع تر از آنچه در بین عموم رایج است تعریف می کند. او کنترل را تلاش برای تحت کنترل درآوردن محیط جهت زندگی بهتر می داند و می افزاید که کنترل در این معنا مقوله ای خارج از اخلاق است.

ادامه نوشته

مهارت هاي توجه

 

مردم عادي مايلند که ارتباط را فرايندي کلامي تلقي کنند اما دانشجويان علوم ارتباطات اغلب متقاعد مي شوند که ارتباط ، بيشتر غير کلامي است .

 بر اساس پژوهش ها ، رايچ ترين برآورد آن است که 85 درصد ارتباطات ما را ارتباطات غير کلامي تشکيل مي دهد !

 بنابر اين ، توجه يا جنبه غير کلامي گوش کردن ، زير بناي اصلي اين فرايند است.توجه کردن به معناي احتصاص توجه جسمي به فرد ديگر است .

 گاهي اوقات  ، من از توجه به عنوان گوش کردن با تمام بدن ياد ميکنم. توجه کردن ، ارتباطي غير کلامي است که نشان مي دهد شما به فرد در حال صحبت

 ،دقيقا گوش مي دهيد . مهارت هاي توجه کردن شامل حالت درگير بودن ، تحرک جسماني مناسب ، تماس چشمي و محيط غير مزاحم است

ادامه نوشته

تحولات مبانی حقوقی آزادی رسانه‌ها در عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی - 6

به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات؛ نوشته دكتر كاظم معتمدنژاد

استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

6- غیر جزایی سازی جرائم مطبوعاتی و رسانه‌ای، برای جلوگیری از تعطیل رسانه‌ها و توقیف روزنامه‌نگاران

در دهه‌های اخیر، به موازات کوشش‌های مختلفی که از سوی برخی از سازمان‌های تخصصی بین‌المللی و به ویژه «یونسکو» و همچنین بعضی از سازمان های منطقه‌ای، مانند «شورای اروپا» و نیز بسیاری از دولت‌ها، در جهت توسعة آزادی روزنامه‌ها و سایر رسانه‌های همگانی، صورت گرفته‌اند، برای «غیر جزایی سازی» یا «کیفر زدائی»  Decriminalisation/ (E) Dépénalisation (F.) جرائم مطبوعاتی و رسانه ای، به منظور جلوگیری از تعطیل رسانه ها و یا توقیف گردانندگان و همکاران حرفه ای آن ها، اقدام های مختلفی، به عمل آمده اند.

«یونسکو»، در چند سال گذشته، در چارچوب برنامه هایی که برای تعیین شاخص های توسعة رسانه ها در کشورهای جهان، دنبال کرده است، ضمن بررسی در مقولة مقررات گذاری و سیاست گذاری ارتباطات، به غیر جزایی سازی جرائم مطبوعاتی و رسانه ای توجه خاصی معطوف ساخته است.
«شورای اروپا»، هم که 47 کشور در اروپای غربی، اروپای مرکزی، شرقی و جنوب شرقی و همچنین کشورهای منطقة قفقاز، در آن عضویت دارند، در سال های اخیر مساعی مهمی برای غیر جزایی سازی جرائم مطبوعاتی و به ویژه جرائم مربوط به افترا، صورت داده است.
الف- تجربه های کشورهای اروپایی
مجمع پارلمانی شورای اروپا، در قطعنامة شمارة 1577، مصوب 4 اکتبر 2007 خود، تحت عنوان «به سوی غیر جزایی سازی افترا»، با یادآوری توصیه نامة شمارة 1589، مصوب 2003 این مجمع، راجع به «آزادی بیان در رسانه های اروپا» و قطعنامة شمارة 1535، مصوب 2007 مجمع مدکور، در مورد «تهدیدهای علیه زندگی و آزادی بیان روزنامه نگاران»، تأکید کرده است که آزادی بیان یکی از سنگ های زیربنایی دموکراسی است و بدون آزادی بیان واقعی، نمی توان از دموکراسی حقیقی، سخن گفت.

ادامه نوشته

تحولات مبانی حقوقی آزادی رسانه‌ها در عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی - 5

به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات؛ نوشته دكتر كاظم معتمدنژاد

استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

5 - جانشینی شوراهای عالی رسانه‌ای برای تصدی مسئولیت‌های وزارتخانه‌های فرهنگ و ارتباطات

یکی از کوشش های تازه‌ای که در سال‌های دهة جاری برای توسعه و تحکیم آزادی رسانه‌ها آغاز شده است، جانشین سازی شوراهای عالی منتخب روزنامه نگاران و مدیران مطبوعات و سایر وسایل ارتباط جمعی، برای تصدی مسئولیت های نظارتی دیرین وزارتخانه‌های فرهنگ و ارتباطات، بر امور رسانه هاست.

این هدف جدید که هنوز در تعداد کمی از کشورهای دنیا، به مرحلة اقدام و اجرا درآمده است، توجه بسیاری از دست اندرکاران رسانه ها در سراسر جهان را، به خود جلب کرده است و در صورتی که نخستین تجربه های مربوط به آن، موفقیت آمیز باشند، تعداد بیشتری از روزنامه نگاران و مدیران مطبوعات و وسایل ارتباط جمعی دیگر دنیا، به آن گرایش خواهند یافت.
باید یادآوری کرد که هواداران ارتقای جایگاه شوراهای رسانه ای، در نظارت عالی بر سیاست گذاری ها و برنامه ریزی های مربوط به ارتباطات، با سرپرستی فعالیت های فرهنگی و کشورها از سوی وزارتخانه های موجود، مخالفتی ندارند و خواستار آنند که این وزارتخانه ها برای توسعه و تحکیم آزادی بیان و آزادی رسانه ها، مسئولیت های قبلی خود در این زمینه ها را به شورای های مورد نظر واگذار کنند.

الف- شورای ملی رسانه های همگانی جمهوری آذربایجان
دولت جمهوری آذربایجان، که «قانون رسانه های همگانی» آن در تاریخ 17 دسامبر 1999، از سوی پارلمان آن کشور مورد تصویب قرار گرفته است، به موجب فرمان مورخ اول اوت 2001 رئیس جمهوری آن، از یک «شورای ملی رسانه ها» برخوردار شده است.»

ادامه نوشته

تحولات مبانی حقوقی آزادی رسانه‌ها در عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی - 4

به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات؛ نوشته دكتر كاظم معتمدنژاد

استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

4- گسترش حق دسترسی آزادانة همگان به اطلاعات:
اهمیت تصویب قوانین «آزادی اطلاعات» و «حق اطلاع» ضرورت تأمین حق همگان برای دسترسی آزادانه به اطلاعات و برخورداری از آگاهی های صحیح و ضروری دربارة رویدادهای اجتماعی و افکار عمومی، برای آزادی مطبوعات و سایر وسایل ارتباط جمعی در جوامع معاصر، جایگاه برجسته ای پدید آورده است و نقش اجتماعی روزنامه نگاران را بیش از پیش مورد توجه قرار داده است. به همین لحاظ، اهمیت حفظ و حراست آزادی مطبوعات و ایجاد شرایط مطلوب فعالیت روزنامه نگاران، ایجاب می کند که در فرایند جست و جو و جمع آوری و تهیه و تدوین اخبار و اطلاعات عینی مورد نیاز همگان و همچنین انتقال و انتشار و دریافت آن ها، محدودیتی وجود نداشته باشد و دست اندرکاران نشریات دوره ای و سایر رسانه های عمومی، بتوانند براساس آزادی ها بنیادی عقیده و بیان و اطلاعات، که آزادی مطبوعات را هم دربرمی گیرند و در قوانین اساسی و ابزارهای حقوقی بین المللی پیش بینی شده اند، وظایف حرفه‌ای خود را انجام دهند.

به بیان روشن تر، می توان گفت که حق دسترسی آزادانة همگان به اطلاعات، از ضرورت شناخت شرایط محیط زندگی، برای رفع نیازهای اجتماعی و نگهبانی از مصالح و منافع عمومی، سرچشمه گرفته است و تحقق آن، مستلزم آن است که امکانات تأسیس و فعالیت آزاد مطبوعات و سایررسانه ها، تأمین و تضمین شوند. به همین جهت، با توجه به آن که آزادی مطبوعات و حق همگان برای برخورداری از اطلاعات، با تدارک اخبار و گزارش های مورد انتقال و انتشار به وسیلة نشریات دوره ای و رسانه های دیگر و از طریق روزنامه نگاران حرفه ای تحقق می یابند، وظیفة اصلی روزنامه نگاران آن است که اطلاعات صحیح، جامع و کامل در مورد تمام موضوع ها و مسائل مربوط به نیازها و خواست های اجتماعی و منافع و مصالح عمومی در اختیار مردم بگذارند و به عبارت دیگر، موظفند تمام اطلاعاتی را که شهروندان برای مشارکت فعال در زندگی یک جامعة مردم سالار به آن ها نیاز دارند، آماده سازند و به آنان عرضه کنند.

ادامه نوشته

تحولات مبانی حقوقی آزادی رسانه‌ها در عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی - 3

به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات؛ نوشته دكتر كاظم معتمدنژاد

استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

3- تحکیم و توسعة اصل تأسیس و انتشارآزادانة مطبوعات:

از کسب اجازه و ارسال اعلام نامه یا ثبت نشریة تا درج نام و نشانی ناشر و چاپخانه
در چند سال اخیر، در میان کوشش های مختلفی که برای تعیین شاخص های توسعة رسانه ها، از سوی برخی از سازمان های بین المللی و منطقه ای و بعضی از کشورهای جهان، طرف توجه قرار گرفته اند، ایجاد تسهیلات تازه در مورد تأسیس و انتشار کاملاً آزادانة نشریات دوره ای و پایگاه های اطلاعاتی و خبری اینترنتی نیز نقش مهمی داشته‌اند.

براثر این کوشش ها، نظام قدیمی محدودیت آمیز تأسیس و انتشار مطبوعات، که بر ضرورت کسب اجازه از دولت استوار بود و همچنین نظام های جانشین آن، که بر مبنای ارسال اعلام نامة ایجاد و انتشار روزنامه ها و مجله‌ها به مقامات دولتی یا انجام ثبت نام نشریات دوره ای در یک دفتر مخصوص دولتی پایه گذاری شده بودند، به تدریج جای خود را به یک نظام بسیار آزاد مبتنی بر درج مشخصات هویتی مدیران و ناشران و چاپخانة محل انتشار آن‌ها می‌دهند.

ادامه نوشته

تحولات مبانی حقوقی آزادی رسانه‌ها در عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی - 2

به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات؛ نوشته دكتر كاظم معتمدنژاد

استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

مقدمه
در نخستین سال‌های آغاز قرن بیست و یکم، با وجود محدودیت‌ها و فشارهایی که در بسیاری از کشورهای جهان علیه آزادی بیان و اطلاعات و فعالیت مستقل روزنامه‌نگاران اعمال می‌شوند و تعطیل تعداد زیادی از روزنامه‌ها و پایگاه‌های خبری الکترونی و توقیف فراوان روزنامه نگاران و ممانعت از کار سازمان های صنفی آنان را به دنبال می‌آورند، کوشش‌های مهمی نیز از سوی سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای، مجالس قانونگذاری و نهادهای حرفه‌ای رسانه‌ای، در جهت تأمین و تضمین آزادی مطبوعات و سایر رسانه‌ها و توسعه و تحکیم حق دسترسی آزادانة مردم به اطلاعات صورت می‌گیرند و چشم‌انداز جهانی روشن‌تری برای پیشبرد رسانه‌های آزاد و مستقل و کثرت گرا، که در دهه‌های اخیر مورد توجه ویژة سازمان ملل متحد قرار گرفته است، پدید می‌آورند.

به طور کلی، در چند سال گذشته، با در نظر گرفتن مساعی ارتباطی و رسانه‌ای «سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد» (یونسکو) و برخی از سازمان‌های منطقه‌ای، همچون «شورای اروپا»، «اتحادیة اروپایی»، «سازمان کشورهای آمریکایی» و «اتحادیة آفریقایی»، برای تعیین شاخص‌های توسعة رسانه‌ها در سراسر جهان و اقدام‌های خاص برخی از کشورها در این باره، چهار زمینة مهم زیر مورد توجه قرار گرفته‌اند:

1- «تحکیم و تقویت اصل آزادی تأسیس و انتشار مطبوعات و پایگاه های اطلاعاتی و خبری اینترنتی»: از لغو الزام به کسب اجازة دولتی برای انتشار روزنامه‌ها و ضرورت ارسال اعلام نامه یا اقدام به ثبت نام نشریات، تا اکتفا به درج نام و مشخصات و نشانی ناشران»

2- «گسترش حق دسترسی آزادانة همگان به اطلاعات»: اهمیت تصویب قوانین «آزادی اطلاعات» و «حق اطلاع»

3- «جانشینی شوراهای عالی رسانه‌ای در تصدی مسئولیت‌های قبلی وزارتخانه‌های اطلاعات و ارتباطات برای نظارت بر وسایل ارتباط جمعی»

4- «غیرجزایی سازی جرائم مطبوعاتی و رسانه‌ای، برای جلوگیری از تعطیل رسانه‌ها و توقیف روزنامه نگاران»

پیش از معرفی این گرایش‌ها و کوشش‌های حقوقی جدید جهانی در راه توسعة آزادی مطبوعات و سایر رسانه‌های همگانی، اصول بنیادی نظام آزادی گرای حاکم بر وسایل ارتباط جمعی و برنامه ها و سیاست‌های بین‌المللی یونسکو برای پیشبرد آزادی، استقلال و کثرت گرایی مطبوعات و سایر رسانه‌ها، یادآوری می‌شوند و سپس هر کدام از گرایش‌ها و کوشش‌های مورد نظر، در یک بخش خاص بررسی می‌گردند.

1- اصول بنیادی نظام آزادی مطبوعات:

نظام مطبوعاتی آزادی‌گرای کنونی جهان، که در طول بیش از سه قرن اخیر، از کشورهای غربی سرچشمه گرفته است و به تدریج در کشورهای دیگر و از جمله ایران مورد اقتباس و توسعه واقع شده است، بر سه اصل بنیادی، استوار است:

ادامه نوشته

تحولات مبانی حقوقی آزادی رسانه‌ها در عرصه‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی-1

-

به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات؛ نوشته دكتر كاظم معتمدنژاد
استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

پیشگفتار:

موضوع گرایش‌های جدید جهانی در زمینة مقررات گذاری حقوقی برای توسعة آزادی مطبوعات و سایر رسانه‌های همگانی، که در این مقاله به خوانندگان عرضه شده است، نخستین بار در نشستی به مناسبت دهمین سال تأسیس خبرگزاری دانشجویان جمهوری اسلامی ایران (ایسنا)، در تاریخ شانزدهم آذرماه 1388، با حضور چند تن از مدیران  وهمکاران وقت خبرگزاری مذکور، آقایان سعید پورعلی (سرپرست خبرگزاری)، بهنام چهار لنگ (مشاور سرپرست خبرگزاری)، علی رضا بهرامی (مدیر ادارة اقتصادی خبرگزاری)، ابراهیم عسکری (معاون اجرایی و دفاتر و مناطق خبرگزاری)، مرتضی فرج آبادی (مدیر ادارة عکس خبرگزاری) و خانم الهام زهره وند، (خبرنگار رسانه‌ها در خبرگزاری)، به پیشنهاد نویسنده، مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت و پس از مشخص شدن چارچوب کلی زمینة بررسی، توافق به عمل آمد تا متن کامل مطالب مربوط به آن، ظرف هفته‌های بعد، تهیه و تدوین شود و در یک موقعیت مناسب، از طریق خبرگزاری و برخی از نشریات دوره‌ای، منتشر گردد.

اما در عمل، بر اثر وسعت حوزة مطالعات حقوقی مورد نظر و ضرورت استفاده از زمانی طولانی‌تر از مدت پیش بینی شده برای تدارک مقاله‌ای نسبتاً جامع دربارة مقررات گذاری‌های جدید رسانه‌ای در سطح‌های ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی، پایان کار آن به تعویق افتاد و در اسفند ماه 1388، که متن کامل مقاله آماده شد، مسألة انتخاب زمان مطلوب برای انتشار آن طرف توجه قرار گرفت و سرانجام، با نزدیک شدن «روز جهانی آزادی مطبوعات» (سوم ماه مه – سیزدهم اردیبهشت ماه)، اندیشة انتشار مقاله به این مناسبت مهم بین‌المللی، مطرح شد.

در این زمینه، به ویژه تجربة برگزاری نخستین مراسم «روز جهانی آزادی مطبوعات» در ایران، که در سیزدهم اردیبهشت سال 1375، با همکاری گروه علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی و مساعدت خاص آقای علی اکبر اشعری، معاون مطبوعاتی و تبلیغاتی وقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و کمک مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌های این وزارتخانه برگزار شد، دلگرم کننده بود.[پيام دبير كل سازمان ملل در روز جهاني آزادي مطبوعات]

لازم به یادآوری است که تعیین «روز جهانی آزادی مطبوعات»، با توجه به برگزاری نخستین سمینار منطقه‌ای یونسکو در مورد «پیشبرد مطبوعات آزاد و مستقل و کثرت گرا»، در روزهای آخر ماه آوریل و روزهای اول ماه مه 1991 در «ویندهوک»، مرکز جمهوری آفریقایی نامیبیا و صدور قطعنامة پایانی آن در سوم ماه مه آن سال، در دسامبر 1993 با تصویب قطعنامة خاصی از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد صورت گرفته بود و مراسم آن برای اولین بار در سوم ماه مه 1994 در جهان آغاز شده بود.

ضرورت برگزاری اولین مراسم «روز جهانی آزادی مطبوعات»، در ایران هم در حدود دو سال بعد، در زمستان 1374 در ملاقات نویسنده با آقای «آلن مودو»، معاون وقت مدیرکل یونسکو در حوزة ارتباطات و اطلاعات و در جریان مذاکره راجع به تأسیس «مرکز مطالعات و تحقیقات ارتباطات در آسیای مرکزی» در تهران و انجام یک طرح پژوهشی دربارة «مطبوعات مستقل و کثرت گرا درایران»، با همکاری گروه علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی و انستیتوی مطبوعات و علوم ارتباطات دانشگاه پاریس 2، طرف توجه قرار گرفت.

این مراسم، در پی موافقت معاونت مطبوعاتی و تبلیغاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با ترتیب یافتن آن، با اعزام آقای «رامینر شیلینگ»، مدیر روزنامة «مانهایم مورگن» آلمان و رئیس «اوربیکوم» یونسکو (شبکة جهانی کرسی های دانشگاهی علوم ارتباطات)، به نمایندگی از سوی مدیرکل یونسکو به ایران، در روز سوم ماه مه 1996 (13 اردیبهشت 1375)، در کتابخانة مرکزی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.

درمراسم مذکور، پیام ویژة مدیرکل یونسکو به این مناسبت قرائت گردید.

در پیام آقای «فدریکو مایور»، مدیرکل وقت یونسکو برای گرامی داشت «روز جهانی آزادی مطبوعات» و حمایت از طرح پژوهشی «توسعة مطبوعات مستقل و کثرت گرا در ایران»، چنین گفته شده بود:

«... با خوشحالی، پشتیبانی یونسکو را از طرح پژوهشی راجع به «توسعة مطبوعات مستقل و کثرت گرا در ایران»، که با همکاری پژوهشگران در دانشگاه علامه طباطبایی تهران و انستیتوی مطبوعات دانشگاه پاریس 2 انجام می شود، اعلام می دارم. هدف این تحقیق آن است که پیشرفت های حاصله در ایران برای تحقق مفاد اعلامیة سمینار آلما آتا (اکتبر 1992) دربارة پیشبرد رسانه های مستقل و کثرت گرای آسیایی و برنامة عمل پیش بینی شده در این مورد، بررسی و ارزیابی شوند. علاقه دارم یادآوری کنم که این اعلامیه در بیست و هشتمین اجلاسیة کنفرانس عمومی یونسکو در پائیز 1995، از سوی دولت های عضو یونسکو، مورد تأیید قرار گرفته است...»

منبع:همشهری آنلاین